Dzieje chełmskiego muzealnictwa sięgają roku 1882, kiedy to zaborca rosyjski powołał do życia      Cerkiewno - Archeologiczne Muzeum. Podstawę zbiorów Muzeum stanowiły obrazy, rzeźby, księgi i sprzęt liturgiczny, usunięte przez Rosjan z dawnych cerkwi greckokatolickich w czasie likwidacji Unii w 1875 roku.      I wojna światowa położyła kres działalności Muzeum.

   Bogate zbiory uległy zniszczeniu i rozgrabieniu. Nieliczne ocalałe z pożogi wojennej zabytki trafiły w 1919 roku do Gimnazjum im. S. Czarnieckiego, gdzie ówczesny dyrektor szkoły Wiktor Ambroziewicz zaczął          od nowa tworzyć pierwsze w niepodległej Polsce Muzeum Ziemi Chełmskiej.
    Po zakończeniu II wojny światowej organizowaniem muzeum zajął się Kazimierz Janczykowski, niezapomniany regionalista chełmski. Od roku 1953 zbiory archeologiczne, a od roku 1969 pozostałe zbiory muzeum,przeniesione zostały z liceum im. S. Czarnieckiego do nowo odremontowanego budynku dawnego Kolegium Pijarów przy ulicy Lubelskiej 55. Mieściły się tam działy: archeologiczny, historyczny, sztuki, etnograficzny, przyrodniczy i tzw. Uniwersytet Kultury. W 1972 roku powstała przy Muzeum ,,Galeria 72", która dała początek zbiorom Działu Sztuki Współczesnej. Od 1976 r. muzeum otrzymało nową nazwę               Muzeum Okręgowe w Chełmie - co wiąże się z utworzeniem w roku 1975 województwa chełmskiego.

   W związku z nowym podziałem administracyjnym kraju od 1999 r. nazwa muzeum została zmieniona na Muzeum Chełmskie w Chełmie. W roku 1980 muzeum otrzymało nowy budynek - dawną cerkiew unicką położoną przy ul. Św. Mikołaja. W chwili obecnej mieści się tam Dział Sztuki Dawnej. W połowie lat 80 działy archeologii, historii i przyrody przeniosły się do zespołu zabytkowych XIX wiecznych kamieniczek przy ulicy Lubelskiej 57, gdzie zorganizowano stałe ekspozycje tych działów. W roku 1999 działy: archeologiczny i etnograficzny przeniesiono do odnowionego budynku po dawnej drukarni "Zwierciadło". W roku 2005 dokonano zmian organizacyjnych zmniejszając ilość działów merytorycznych z 7 do 3. Były to: Dział Archeologiii Etnografii; Dział Historii, Przyrody i Edukacji; Dział Sztuki oraz Biblioteka.

   Obecne Muzeum Ziemi Chełmskiej zajmuje cztery budynki, w których istnieje 11 działów merytorycznych.

  • Archeologii,
  • Historii,
  • Etnografii,
  • Przyrody,
  • Edukacji,
  • Sztuki Ziemi Chełmskiej,
  • Sztuki współczesnej i Galeria 72,
  • Biblioteka,
  • Starej fotografii i pracownia fotograficzna,
  • Archiwum.

    Zbiory obejmują około 20 tysięcy eksponatów, z których co roku wybrana część prezentowana jest              na wystawach stałych i czasowych. Placówka nasza odgrywa znaczącą rolę w życiu kulturalnym Chełma         i regionu. Prowadzi szeroką działalność wystawienniczą, edukacyjną i naukową, starając się w miarę posiadanych możliwości powiększać swoje zbiory poprzez darowizny, badania własne i zakupy.  

   Szczególną uwagą otacza dzieci i młodzież chełmszczyzny, dla których przygotowuje bogatą ofertę lekcji muzealnych, opartych głównie na zbiorach własnych i aktualnych wystawach.

 

Nasz patron Wiktor Grzegorz Ambroziewicz (1882 - 1968)     Rada Miasta Chełm podjęła 29 kwietnia 2009 uchwałę Nr XXXIV/319/09
     w sprawie zmiany
nazwy Muzeum Chełmskiego na Muzeum Ziemi
     Chełmskiej im. Wiktora Ambroziewicza w Chełmie
oraz nadania
    statutu po uzgodnieniu z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego.    

 

    

 

 

     Wiktor Grzegorz Ambroziewicz
                    (1882 - 1968)